Dlaczego warto chronić swoją prywatność?

„Nie mam nic do ukrycia” to jedno z najczęściej powtarzanych zdań w dyskusjach o prywatności.
I jedno z najbardziej mylących.

Prywatność nie jest o ukrywaniu czegokolwiek.
Prywatność jest o kontroli, bezpieczeństwie, wolności i możliwości bycia sobą bez ciągłej obserwacji.

W świecie, w którym każdy nasz krok zostawia cyfrowy ślad, prywatność nie jest luksusem.
Jest koniecznością.

Prywatność to bezpieczeństwo

Dane to broń.
W dobrych rękach — potężne narzędzie.
W złych — źródło zagrożeń.

Oddając swoje dane, nigdy nie wiesz, kto będzie miał do nich dostęp za rok, jak zostaną połączone z innymi informacjami, czy nie trafią w ręce kogoś, kto chce Ci zaszkodzić.

Prywatność chroni przed:

• kradzieżą tożsamości,
• wyłudzeniami i manipulacją,
• profilowaniem i nadużyciami władzy,
• przemocą informacyjną.

To już nie jest sci-fi — to codzienność naszych czasów.
Jeśli aktywnie jej nie chronisz, prywatność bezpowrotnie znika.

Prywatność to wolność

Ludzie zachowują się inaczej, gdy wiedzą, że są obserwowani.
To naturalny mechanizm psychologiczny.

Bez prywatności stajemy się ostrożniejsi, mniej kreatywni, bardziej konformistyczni, mniej skłonni do eksperymentowania, bardziej podatni na presję społeczną.

Prywatność daje przestrzeń do:

• zmiany zdania,
• popełniania błędów,
• nauki,
• rozwoju,
• bycia sobą.

Bez niej żyjemy w ciągłym trybie autoprezentacji.

Prywatność to kontrola nad własnym życiem

Gdy nie masz prywatności, nie masz kontroli.
A gdy nie masz kontroli, ktoś inny ją ma.

Firmy technologiczne wiedzą o nas więcej niż nasi znajomi, partnerzy, my sami. Znają nasze nawyki, słabości, pragnienia, lęki, czy rutyny.

I wykorzystują to do:

• manipulowania zachowaniami,
• wpływania na decyzje,
• sprzedawania produktów,
• kształtowania opinii.

A w przyszłości może to prowadzić do:

• automatycznego przewidywania i kształtowania naszych wyborów,
• selektywnego serwowania treści w mediach i reklamach,
• ograniczania dostępu do informacji,
• kontroli finansowej i społecznej przez algorytmy,
• coraz głębszej personalizacji życia codziennego na podstawie danych, także poza siecią.

Prywatność odzyskuje równowagę.

Warto wspomnieć, że współczesne systemy oparte na tzw. sztucznej inteligencji potrafią na podstawie zaledwie około 200 aktywności w mediach społecznościowych (np.“polubień”) stworzyć profil psychologiczny osoby bardziej precyzyjny, niż wiedza posiadana przez bliską rodzinę, a niecałe 300 lajków wystarczy, aby wiedzieć więcej o danej osobie, niż jej współmałżonek.

Michał Kosiński i David Stillwell z Uniwersytetu Stanforda przeprowadzili na ten temat badanie naukowe “Komputerowe modele oceny osobowości przewyższają trafnością oceny dokonywane przez ludzi”.

Źródło: PNAS – Youyou, Kosinski & Stillwell (2015)

Prywatność to ochrona przed profilowaniem

Profilowanie to nie tylko reklamy.
To:

• ocena zdolności kredytowej,
• ocena ryzyka ubezpieczeniowego,
• ocena „wiarygodności”,
• ocena „stabilności emocjonalnej”,
• ocena „podatności na manipulację”.

To wszystko dzieje się automatycznie, bez twojej wiedzy i zgody.

Prywatność ogranicza tę władzę.

Prywatność to prawo do bycia człowiekiem

Człowiek potrzebuje przestrzeni, w której może swobodnie myśleć, czuć, szukać, pytać, mylić się i analizować własne wybory.

Bez prywatności każdy błąd staje się częścią trwałego profilu – a profil staje się narzędziem oceny.

Prywatność daje prawo do niedoskonałości.

Prywatność to inwestycja w przyszłość

Największy problem z prywatnością jest taki:

Raz oddana — znika na zawsze.

Dane nie znikają.
Dane się kopiują i są archiwizowane.

Dlatego prywatność trzeba chronić zanim zostanie naruszona.

Cztery podejścia do kwestii prywatności

1. Brak potrzeby ochrony
   Jeśli uważasz, że nie posiadasz żadnych sekretów, możesz weryfikacyjnie udostępnić wszystkie swoje odblokowane urządzenia znajomym, czy partnerowi, partnerce.
   Jeżeli nie odczuwasz przy tym żadnego dyskomfortu, winszuję!
   Przy okazji warto skasować hasła w smartphonie, czy skrzynki pocztowej, dlaczego nie?
   Swego czasu Richard M. Stallman nie posiadał hasła do swojej skrzynki pocztowej i można było ją przeglądać, gdyż nie miał przed nikim tajemnic.
   Zakładam, że serwer do wysyłania poczty był już raczej dostępny tylko przez VPN, żeby nie oddać zbyt wiele internetowym trollom.

2. Minimalizacja śladów cyfrowych
   Polega na ograniczaniu ujawniania swoich danych w sieci, poprzez świadome zarządzanie ustawieniami prywatności czy korzystanie z alternatywnych usług, które szanują twoje prawa.

3. Kreacja nowej tożsamości cyfrowej
   Bardziej złożona strategia, wymagająca oddzielenia życia prywatnego od działalności online.
   W praktyce oznacza stworzenie równoległej, anonimowej tożsamości, niepowiązanej z (własną) osobą fizyczną.
   Dzięki temu możliwe jest funkcjonowanie w przestrzeni cyfrowej w sposób niebudzący podejrzeń - z zachowaniem “oficjalnej” obecności na popularnych platformach, które istnieją tylko dlatego że Ty, a dokładniej twoje dane są monetyzowane.

4. Całkowite życie offline
   Rozwiązanie najtrudniejsze, niemal luksusowe w realiach współczesnego świata, wymagające całkowitego odcięcia się od cyfrowej przestrzeni.
   
   

Polecana literatura

• The Smart Girl’s Guide to Privacy: Practical Tips for Staying Safe Online Paperback – Violet Blue.
  Poradnik dla każdego, kto chce świadomie dbać o prywatność w sieci.

• Extreme Privacy: What It Takes to Disappear – Michael Bazzell.
  Książka porusza temat ochrony prywatności, ale absolutnie nie na ekstremalnym poziomie.
  Warto zwrócić uwagę, że w jednej z edycji autor polecał produkty Apple, a w kolejnej — po zdobyciu głębszej wiedzy — rekomenduje Androida.
  Ogólnie poradnik ma ograniczoną wartość techniczną, ale nadal dostarcza przydatnych wskazówek początkującym.

Dodatkowe materiały

• Film: Citizenfour (2014)
  Dokument o Edwardzie Snowdenie i ujawnieniu masowej inwigilacji przez NSA. Pokazuje realne mechanizmy śledzenia obywateli i zagrożenia prywatności w XXI wieku.
• Film: The Great Hack (2019)
  Dokument o Cambridge Analytica i skandalu z danymi użytkowników Facebooka. Analiza, jak dane osobowe są wykorzystywane do wpływania na wybory polityczne.
• Film: Terms and Conditions May Apply (2013)
  Dokument o tym, jak firmy i rządy zbierają dane online, korzystając z regulaminów i zgód użytkowników.
• Film: Dobrze się kłamie w miłym towarzystwie (Perfetti sconosciuti, 2016)
  Komediodramat o tajemnicach, kłamstwach i granicach prywatności w życiu osobistym.

Podsumowanie

Warto chronić swoją prywatność, bo:

• daje bezpieczeństwo,
• daje wolność,
• daje kontrolę,
• chroni przed manipulacją,
• pozwala być sobą,
• jest prawem, nie luksusem.

Prywatność nie jest dla tych, którzy „mają coś do ukrycia”.
Prywatność jest dla tych, którzy mają coś do stracenia — a to dotyczy każdego z nas.

W kolejnym odcinku (premiera jak zawsze w środę o 9:00) przyjrzymy się temu, jak oddaliśmy prywatność za bezcen — i kto na tym zarobił.